Web Analiz ve Raporlama

Daha önceki yazılarımda genel olarak web ve mobil teknolojiler hakkında bilgiler sunmaya çalıştım. Bu yazımda web konusuna biraz daha detaya inmek istedim. Aslında bu başlığı “web” e indirgemek ne derece doğru bilmiyorum. Çünkü yazımın ilerleyen kısımlarında da değineceğim gibi artık mobil web ve uygulamalarda da ölçümleme çok önemli bir hal aldı.

“Bir web sitesinin başarısı nasıl ölçülür?” Yazıya başlamak için sorulması gereken en güzel soru bu bence. “Aldığı Hit ile…” diye yanıt verirseniz de hatalı yanıt vermiş olursunuz. (bu konuya da değineceğim.)

Sitenin başarısı aslında içinde bulunduğu pastadan alabildiği paydır. Örneğin site hedef kitlenizin 18-24 yaş arası, internet üzerinden alış-veriş yapan, istanbulda yaşayan gençler olduğunu ve bu topluluğun da 10 milyon olduğunu varsayalım. İşte, bu kitleden kaçını sitenize çektiniz, kaçını rakip sitelerden aldınız, hedefiniz neydi – ne oldu, gerçek başarıyı gösterir. Bu başarıyı da ölçümlemek web raporlama/analiz uygulamaları ile mümkündür.

Dünyada kendini kanıtlamış bir çok web raporlama/analiz uygulaması vardır. Webtrends, Omniture, Urchin (Google Analytics), Woopra, AWStats bunların arasında sayılabilir. Bu tip uygulamalar da kendi aralarında segmentlerine göre ayrılırlar. Örneğin aylık ziyaret değerleriniz 2 milyon ise  Webtrends ya da Omniture gibi güçlü uygulamalar kullanmalısınız. Siteniz daha küçük ölçekli ise birçok ücretsiz raporlama uygulaması bulabilirsiniz. Hazır uygulamaların aksine firmalar kendilerine yetecek kadar veri sağlayabilen basit özel çözümler de üretebilirler.  Ancak hiçbiri bu ürünler kadar kapsamlı veri sağlayamaz. Raporlama sürecine başlamadan önce tekil ziyaretçi, ziyaret ve sayfa görüntüleme gibi kavramlara gözatmakta fayda var.

Tekil ziyaretçi (Distinct Visitor): belirli bir saat ya da tarih aralığında siteyi ziyaret etmiş tekil kullanıcı sayısıdır. Raporlamada genel kabul görmüş en önemli kriterdir.

Ziyaret (Visit): Siteye yapılan ziyaretlerin toplamıdır. Bir tekil ziyaretçinin yaptığı toplam ziyaret 4 ise ziyaret sayısı 4’dür.

Sayfa Görüntüleme (Page View): Ziyaretler esnasında görüntülenen toplam sayfa sayısıdır.

Hit: Bir sayfa görüntülenme esnasında o sayfa içerisinde bulunan materyaller toplamıdır. (imajlar, javascript dosyaları, css dosyaları gibi.)

Oturum Süresi (Session): Sitenin üzerinde koştuğu sunucunun standart süresidir. (bu süreyi siz web siteniz üzerinden değiştirebilirsiniz) Dünya genelinde standartı 20 dakikadır.

Dilerseniz yukarıdaki tüm tanımları pekiştireceğimiz bir örnek üzerinden gidelim; kackisigeldi.com adlı bir siteniz, sitenize de bağlı 4 sayfanız olduğunu varsayalım. Her sayfanızda da toplamda 5 materyal olsun. Sitenizi iki kişi ziyaret etti ve 20 dakika içinde 2 sayfa gezdiler. O zaman tablomuz şu şekilde olacaktır;

Ziyaretçi	Ziyaret	Sayfa Görüntüleme	Hit
2	2	4	20

20 dakika içerisinde 2 kişi ziyaret ettiği için ziyaretçi sayısı 2, her biri bir kere ziyaret ettiği için de ziyaret değerleri 2 kadlı. Her biri 2’şer sayfa gezdiği için 2*2 = toplam 4 sayfa görüntülenmiş oldu. Buraya dikkat; her bir sayfada toplam 5 materyal olduğu için ve 4 sayfa görüntülendiği için de 4*5 = 20 hit oldu. İşte bu yüzden hit değerleri her zaman büyük olur. Birçok site “hit değerlerimiz 10.000.000” dediğinde “vayy!” demeyin. Sayfa ne kadar kalabalıksa hit o kadar artar. O yüzden en önemli kriter tekil ziyaretçi dedik.

Örneğimize devam edelim ve değişik durumlar bulalım; siteye bir kişi geldi ve bir sayfa görüntüledi.

Ziyaretçi	Ziyaret	Sayfa Görüntüleme	Hit
3	3	5	25

Ziyaretçi 20 dk geçmeden yine geldi ve bir sayfa daha görüntüledi.

Ziyaretçi	Ziyaret	Sayfa Görüntüleme	Hit
3	3	6	30

Tabloya dikkat edin; ziyaret 20 dk içinde gerçekleştiği için ziyaret sayısı aynı kaldı. Örneğe devam edelim. Ziyaretçi halen sitemizde ve sayfa karşısında açık 30 dk kaldı. Sonra sayfayı yeniledi.

Ziyaretçi	Ziyaret	Sayfa Görüntüleme	Hit
3	4	7	35

Web sunucusunun ziyaretçiye verdiği oturum süresi dolduğu için sunucu bunu yeni bir ziyaret olarak algıladı ve ziyaret sayısını arttırdı. Devam ediyoruz; 2 gün sora o kişi siteyi yeniden ziyaret etti ve bir sayfa görüntüledi.

Ziyaretçi	Ziyaret	Sayfa Görüntüleme	Hit
3	5	8	40

Görüldüğü gibi ziyaretçi sayısı halen 3. Bu ziyaretçi belirli aralıklarla siteyi ziyaret etti ancak biz onu halen tek ziyaretçi olarak sayıyoruz.

Peki neden, nasıl?

Yazının ilk başlarında da belirttiğim gibi site için en önemli unsur tekil ziyaretçidir. Aklınıza “iyi de beni nasıl tanıdı?” sorusu gelecektir. Yanıtı çerezler (cookie)…  Aslında çerezler günlük hayatımızda  karşımıza çok çıkarlar. Bir siteye giriş yaparken “beni hatırla” kutucuğuna tıklanması, login olunmamış bir sitede ürünleri incelerken “daha önce incelediğiniz ürünler” gibi bir çok şey çerezler ile yapılır. Örneğin bilgisayarınızda çerezlerin bulunduğu dosyaya bakın. Ne kadar çok çerez vardır İşte bu çerezlerin çoğu web ölçümleme araçları kullanan siteler sayesinde oluşmuştur. Peki, çerezlerinizi silseydiniz daha önce ziyaret ettiğiniz bir site sizi tanıyabilir miydi? Tabiiki hayır. Yukarıdaki tablo örneklerinde her ziyaret öncesi çerezlerinizi silseydiniz, ya da ayarlama yaparak hiç çerez tutmasaydınız sizi siteler sürekli +1 olarak sayacaktı.

Yukarıda uygulama isimlerini verirken neredeyse hep “raporlama/analiz” kelimelerini kullandım. Çünkü bu uygulamalar 3. nesildir. Site klasik veri akışından ziyade yorumlanmış, yani öğrenilmiş bilgiler sunarlar. Sizler de bu bilgiler ışığında planlamanızı yaparsınız. Bu konuyu çok iyi anlatan kısa bir örnek vermek istiyorum; Bir firma ziyaretçilerine 4 sayfadan oluşan bir abonelik işlem formu sunmuş. Bu sayfaların her birinde 10 soru ile 4 sayfada 40 soru soruluyormuş. Normalde ziyaret sayıları oldukça iyiymiş. Ancak abonelik için gelen kişi sayısı çok azmış. Firma yetkilileri konuyu iyi bir raporlama uygulaması ile incelemeye karark vermişler ve aşağıdaki tablo ile karşılaşmışlar.

Başlangıç Sayfası	2. Sayfa	3. Sayfa	Son Sayfa
100 Kişi	30 Kişi	10 Kişi	2 Kişi

Tablodan da anlaşılacağı üzere talep ilk sayfadan son sayfaya doğru ciddi anlamda düşüyor.  Bu bilgiler sonrasında sayfa ve soru sayısını azaltmaya karar vermişler. Tekrar yaplan çalışma sonrasında aşağıdaki tablo ile karşılaşmışlar.

Başlangıç Sayfası	2. Sayfa	Son Sayfa
100 Kişi	70 Kişi	50 Kişi

Örnekteki değerleri sembolik olarak verdim ancak başarı aşağı-yukarı aynı oranlarda gerçekleşmiş. Basit bir analiz sonucunda %2’lik bir başarı %50’ye çıkarılmış.

Sonuç olarak bence her sitenin bir ziyaretçi stratejisi olmalıdır. “yaptık, oldu”  gibi yaklaşımlarla bir sitenin başarısı idame ettirilemez. Bu sebeple belli dönemlerde sürekli sitenin raporlaması yapılmalı, analiz edilmeli ve ziyaretçi ihtiyaçlarına hizmet eden çözümler çıkarılmalıdır.



Yoruma kapatıldı!